Keramische tegels buiten legt u op een van drie manieren: op tegeldragers, in een drainagemortel of, alleen bij tegels van 3 cm, in een zand- of splitbed. Welke methode past, hangt af van de dikte van de tegel en van wat er onder het terras zit. Een tegel van 2 cm legt u nooit los in zand. Een tegel van 3 cm kan dat soms wel, maar lang niet overal. En in alle gevallen gaat het legadvies van de fabrikant van uw tegel voor op wat hier staat.
2 cm of 3 cm: de dikte bepaalt de methode
Keramiek is hard en dicht, maar ook stijf. Een betontegel die een beetje hol ligt, vergeeft dat meestal. Een keramische tegel die op een paar punten draagt en daartussen niet, kan breken bij een geconcentreerde belasting, bijvoorbeeld onder de poot van een zware plantenbak of een barbecue. Leggen van keramiek draait daarom om volledige, gelijkmatige ondersteuning.
Een tegel van 2 cm is licht en dun. Die legt u op tegeldragers of in een gebonden bed van drainagemortel. Bij onze keramische buitentegels is 2 cm verreweg de meest voorkomende dikte, in formaten van 60x60 tot 100x100 en in langformaat.
Een tegel van 3 cm heeft meer eigen sterkte. Op een goed verdichte, vlakke ondergrond kan hij voor een terras ook in een zand- of splitbed. Die dikte ziet u bij ons vooral in terrastegels 90x90 en in een deel van de 60x60 tegels.
Twijfelt u tussen keramiek en een tegel die u als een gewone stoeptegel legt? Kijk dan ook naar keramiek op beton: een keramische toplaag op een betonnen onderlaag, meestal 4 cm dik in totaal. Die legt u zoals een betontegel.
Ondergrond en afschot
Welke methode u ook kiest, het meeste werk zit onder de tegel. Graaf af tot vaste grond, breng een funderingslaag aan van bijvoorbeeld gebroken puin of menggranulaat en verdicht die in lagen met een trilplaat. Hoe dik die laag moet zijn, hangt af van de grondsoort en het gebruik. Op klei of slappe grond is meer nodig dan op zand.
Geef het terras afschot van de gevel af, meestal 1 tot 2 cm per meter. Keramiek neemt nauwelijks water op, dus een plas die blijft staan, ziet u ook echt liggen. Werk het afschot al in de fundering uit en niet pas in het legbed. Een legbed dat aan de ene kant 2 cm dik is en aan de andere kant 6 cm, klinkt ongelijk in.
Leggen op tegeldragers
Tegeldragers zijn kunststof voetjes, vaak in hoogte verstelbaar, waarop de tegel met zijn hoeken rust. De tegels liggen los, het water loopt via de open voegen weg en u kunt later een tegel optillen om eronder te komen. Op een dakterras of een bestaande betonvloer is dit vaak de beste oplossing.
Tegeldragers vragen wel om een stabiele, vlakke ondergrond: een betonplaat, een dak dat daarvoor geschikt is of een goed verdichte, gebonden laag. Op losse grond zakken de voetjes weg. Bij grote formaten is soms een extra drager onder het midden van de tegel nodig; hoeveel steunpunten een tegel vraagt, staat in het legadvies. Een terras op tegeldragers is om op te lopen en te zitten. Met de auto rijdt u er niet overheen.
Leggen in drainagemortel
Leggen in drainagemortel is de gebonden methode, en voor 2 cm keramiek op de grond de meest gebruikte. Drainagemortel is een open, waterdoorlatende mortel die u op de verdichte fundering aanbrengt, meestal een paar centimeter dik. De werkwijze in grote lijnen:
- Breng de mortel aan en trek hem af op de juiste hoogte, met het afschot erin.
- Smeer de achterkant van elke tegel in met een hechtbrug of hechtslurry. Keramiek is zo dicht dat het zonder die laag nauwelijks aan de mortel hecht.
- Leg de tegel en klop hem aan met een rubberhamer tot hij vol in de mortel ligt.
- Controleer met een rei of waterpas of hij gelijk ligt met de tegels ernaast.
- Laat de mortel uitharden voordat u gaat voegen en voordat er zwaar over gelopen wordt.
Werk niet in de volle zon en niet bij vorst. Maak per keer niet meer mortel aan dan u binnen de verwerkingstijd kunt leggen. Bij een groot terras horen dilatatievoegen, zodat de vloer kan werken bij temperatuurverschillen. Waar die moeten komen, leest u in het advies van de fabrikant van de mortel en van de tegel.
Leggen in een zand- of splitbed (alleen 3 cm)
Een keramische tegel van 3 cm kunt u voor een terras in een zand- of splitbed leggen, mits de fundering goed verdicht en vlak is en er geen zwaar verkeer overheen komt. Wij geven dan de voorkeur aan fijne split boven zand, omdat split water beter doorlaat en minder snel uitspoelt.
Trek het bed vlak af, leg elke tegel op hoogte en klop hem aan met een rubberhamer. Een trilplaat over de tegels heen, zoals bij betonklinkers, raden wij af. De kans op breuk of beschadigde randen is te groot. Op slappe grond, in een tuin waar vaak water blijft staan of bij een groot formaat zouden wij toch voor een gebonden bed kiezen. Ook hier geldt: sommige fabrikanten stellen eigen eisen aan laagdikte en korrelgrootte, dus lees het legadvies voordat u split bestelt.
Voegen
Keramiek legt u altijd met een voeg, nooit strak tegen elkaar. Tegels hebben kleine maatverschillen en zetten uit bij warmte. Een voeg van een paar millimeter is gebruikelijk; met afstandhouders of tegelkruisjes houdt u hem overal gelijk.
Op tegeldragers bepalen de nokjes van de drager de breedte en blijft de voeg meestal open. In drainagemortel vult u de voegen met een voegmortel voor buiten die geschikt is voor keramiek. Er zijn waterdoorlatende kunstharsvoegen en cementgebonden voegmortels; de fabrikant van de tegel noemt vaak welke hij aanraadt. In een zand- of splitbed gebruikt u fijne voegsplit of het voegmiddel uit het legadvies.
Haal voegresten direct van het oppervlak. Opgedroogde resten krijgt u van keramiek lastig weg. Gebruik voor het reinigen achteraf een middel dat de fabrikant van de tegel voor keramiek aanraadt.
Fouten die we vaak zien
- Een tegel van 2 cm los in zand leggen. Dat gaat een seizoen goed, daarna liggen er tegels scheef of gebroken.
- De hechtbrug overslaan bij leggen in mortel. De tegel lijkt vast te liggen, maar klinkt na een winter hol.
- Te weinig afschot, of afschot naar de gevel toe.
- Een fundering die in een keer is gestort en niet in lagen is verdicht. Dat merkt u pas na een paar maanden, als er kuilen ontstaan.
- Alle tegels uit een pak achter elkaar leggen. Tint en kleur kunnen per productiepartij licht verschillen; leg daarom gemengd uit meerdere pakken.
- Zagen met gereedschap dat er niet voor bedoeld is. Keramiek zaagt u nat, met een diamantzaagblad voor tegels.
Wilt u het zo eenvoudig mogelijk houden, kies dan een 3 cm tegel, bijvoorbeeld uit de terrastegels 60x60, of kijk naar keramiek op beton. Heeft u eenmaal een tegel gekozen, lees dan eerst het legadvies van die fabrikant en stem uw ondergrond daarop af.
