Voor de meeste terrassen is 60x60 de veilige keuze: goed te tillen, weinig zaagverlies en het past bijna overal. Grote formaten als 80x80, 90x90 en 100x100 geven minder voegen en een rustiger vlak, maar komen pas tot hun recht als het terras groot genoeg is en de ondergrond echt vlak ligt. Langformaat kiest u vooral om richting te geven aan het terras, of voor een tegel in houtlook. De beste maat hangt dus af van de afmetingen van uw terras, van hoe u legt en van hoeveel u wilt tillen.
Past het formaat bij de grootte van het terras?
Een grote tegel op een klein terras oogt al snel als een paar losse platen. Als vuistregel kijken wij of er in de kortste richting minstens vier of vijf hele tegels passen. Bij een terras van 3 meter diep zijn dat er vijf van 60x60, maar maar drie van 100x100. Dat laatste kan mooi zijn in een strakke tuin, maar vaak voelt het te grof.
Bij een terras van 6 bij 5 meter is het andersom. Daar ziet 60x60 er al snel druk uit en geven terrastegels 80x80 of terrastegels 100x100 precies de rust die zo'n vlak nodig heeft. Een terras dat aansluit op een binnenvloer met grote tegels, ziet er meestal het best uit met een formaat dat daarbij in de buurt komt.
Hoeveel voeg krijgt u?
Hoe groter de tegel, hoe minder voeg er per vierkante meter is. Dat is goed uit te rekenen. Bij vierkante tegels heeft u per m² ongeveer:
- 3,3 meter voeg bij 60x60
- 2,5 meter voeg bij 80x80
- 2,2 meter voeg bij 90x90
- 2 meter voeg bij 100x100
Minder voeg betekent een rustiger beeld en minder plekken waar onkruid kan opkomen. Van 60x60 naar 100x100 scheelt dat zo'n 40 procent voeg. Tussen 80x80 en 90x90 merkt u er weinig van.
Hoeveel tegels heeft u per m² nodig?
Deel een vierkante meter door de oppervlakte van een tegel:
- 60x60 is 0,36 m², dus ongeveer 2,8 tegels per m²
- 80x80 is 0,64 m², dus ongeveer 1,6 tegels per m²
- 90x90 is 0,81 m², dus ruim 1,2 tegels per m²
- 100x100 is precies 1 m², dus 1 tegel per m²
- 30x120 is 0,36 m², net als 60x60, dus ook ongeveer 2,8 per m²
- 60x120 is 0,72 m², dus ongeveer 1,4 tegels per m²
Voor een terras van 20 m² komt u in 60x60 uit op 56 tegels en in 100x100 op 20. Reken daar altijd een paar procent bij voor zaagwerk en breuk. Bij een terras met veel hoeken, een rond bed of een schuin verband mag dat gerust wat meer zijn.
Zaagverlies: reken het terras uit voordat u bestelt
Hier maken mensen de meeste rekenfouten. Neem een terras van 4,20 meter breed. In 60x60 passen daar precies zeven tegels in. In 80x80 heeft u vijf hele tegels en een strook van 20 cm, in 90x90 vier hele tegels en een strook van 60 cm, en in 100x100 vier tegels en weer een strook van 20 cm. Vergeet de voegen niet: zeven tegels met een voeg van 4 mm worden samen ruim 2 cm breder dan 4,20 meter.
Een strook van een paar centimeter is lastig te zagen en ziet er slordig uit. Verschuif het patroon dan zo dat er aan beide kanten een gelijke snijrand overblijft, of pas als het kan de maat van het terras iets aan. Bij grote formaten is het restant van een gezaagde tegel ook minder vaak ergens anders te gebruiken. Een afgezaagd stuk van 60x60 past nog wel eens in een hoek, bij 100x100 ligt het vaker bij het afval.
Gewicht en hanteerbaarheid
Keramiek weegt ongeveer 2200 kg per m³, oftewel 22 kg per m² voor elke centimeter dikte. Een tegel van 60x60 in 2 cm weegt daarmee zo'n 16 kg en legt u prima alleen. Een 80x80 van 2 cm zit rond de 28 kg, een 100x100 van 2 cm rond de 44 kg en een 90x90 van 3 cm ruim boven de 50 kg. Die legt u met twee personen of met een vacuümtegellifter. Het exacte gewicht staat bij elk product.
Er speelt nog iets. Hoe groter de tegel, hoe sneller een kleine oneffenheid in de ondergrond zichtbaar wordt. Een hoogteverschil van een paar millimeter valt bij 60x60 weg in de voeg, bij 100x100 ziet u een tegel die net niet gelijk ligt met zijn buren. Grote formaten vragen dus om een nauwkeurig vlakke ondergrond.
Ook de dikte verschilt per formaat. In terrastegels 60x60 heeft u de meeste keuze: keramiek van 2 en 3 cm, keramiek op beton van 4 cm en betontegels. In 80x80 en 100x100 is het vooral 2 cm keramiek of 4 cm keramiek op beton. Bij terrastegels 90x90 is 3 cm de meest voorkomende dikte.
Langformaat en houtlook in 30x120
Een rechthoekige tegel geeft richting. Leg hem in de lengte van de tuin en die lijkt dieper, leg hem in de breedte en het terras oogt ruimer. Het formaat 30x120 wordt veel gebruikt voor keramische tegels in houtlook: de uitstraling van planken, zonder dat u jaarlijks hoeft te oliën of splinters krijgt. Smallere en langere maten als 20x120, 30x160 en 30x180 versterken dat planken-effect.
Let bij langformaat op het verband. Lange tegels hebben vaak een lichte welving, waardoor halfsteens leggen hoogteverschillen bij de koppen kan geven. Daarom wordt vaak een verspringing van maximaal een derde van de tegellengte aangehouden. Het legadvies van de fabrikant zegt wat voor uw tegel geldt.
Voor 60x120 geldt hetzelfde, alleen is het beeld dan strakker en moderner. U vindt al deze maten bij de langformaat terrastegels.
Twijfelt u nog, leg dan een paar losse tegels van de maten die u overweegt op het terras en kijk er een dag naar. In 60x60 en 80x80 hebben we daarnaast regelmatig partijtegels: restpartijen of partijen met een kleine afwijking.
